Instrumentos tradicionais galegos

Como en anos anteriores, o músico Xaquín Xesteira, veunos dar unha conferencia práctica para explicarnos como funcionan e como soan algúns dos instrumentos tradicionais galegos. Estivo acompañado polos nosos compañeiros Roi, Anxo e Miguel e contou tamén coa axuda dalgún profesor.

A actividade foi organizada polos departamentos de Música e Ciencias Naturais, aproveitando que estamos a estudar o son.

Clasificación dos instrumentos e algúns exemplos:

INSTRUMENTOS IDIÓFONOS: funciona batendo algo contra algo.

Cunchas de vieira:  soan polo rozamento dunha contra  outra, pódense facer pianos e fortes.

Culler: hai varios tipos: de madeira, de metal e psicodélicas; as culleres soan co batemento dunha contra  outra.

Tarrañolas: son dúas táboas postas entre os dedos; unha fixa e outra móvil.

Charrasco: fai tres funcións: bombo, pandeireta e tambor. Soa co batemento contra o chan ou contra un pau; este instrumento foi atopado no 1986.

INSTRUMENTOS MEMBRANÓFONOS: funcionan cunha membrana.

Pandeiro cadrado: é unha pel metida nun marco cuns axóuxeres no seu interior, soa polo batemento das mans contra o pandeiro.

Pandeireta: ten unha soa membrana e ferreñas, tócase batendo a man contra o parche e movendo a outra man á vez.

Tambor ou Tamboril: está feito de madeiras flexibles e non moi duras, ten dúas membranas, unha corda de cáñamo e un bordón que é tripa de animal; e ademáis o tambor pódese tensar.

Bombo: soa golpeando o mazo contra un dos dous parches.

INSTRUMENTOS AERÓFONOS: funciona aplicándolles vento.

Acordeón: soa co aire que ten no fol, hai dous tipos : diatónico (só ten dúas tonalidades Do-La) e cromático (ten todas as tonalidades).

Birimbao ou Arpa de boca: que soa co aire do corpo  e tocando cos dedos á vez.

Requinta ou Frauta traveseira: soa co vento que nós lle proporcionamos.

Gaita: é un aerófono mixto, é o instrumento máis representativo da música folclórica galega. Adoita estar feito de madeiras duras. Ten varias partes:

O fol, onde se almacena o aire; o soplete, por onde se introduce o aire no fol, a palleta, parte que transforma o aire en sons; o punteiro, por onde saen os sons; o ronco e a ronqueta, para adornar a melodía; o pallón, peza que permite facer soar o ronco; a ronqueta: sirve para adornar a melodía.

A parte disto a gaita soa porque o aire fai vibrar a lingueta e esta transforma o aire en sons. Hai varias tonalidades entre elas:  Tumbal (grave), Redonda (media) e Grileira (aguda).                                

INSTRUMENTOS CORDÓFONOS: funcionan mediante cordas .       

Zanfona: ten con cinco cordas, funciona xirando unha manivela que move a roda e fai fregar cinco cordas (dúas son bordóns e tres son cordas cantantes) que pasan polo entornado de paus (espadilla); este instrumento utilízase dende a Idade Media.